Een pdf-factuur is een digitale versie van een papieren factuur: een opgemaakt document dat een mens leest. Een e-factuur is een gestructureerd bestand, meestal UBL, dat de boekhoudsoftware van de ontvanger automatisch verwerkt. Beide zijn op dit moment rechtsgeldig als ze aan de factuureisen voldoen. Voor de meeste klanten volstaat een pdf nog; de Rijksoverheid accepteert alleen een e-factuur.

De vraag "pdf of e-factuur" is in de praktijk zelden een keuze tussen twee: veel ondernemers sturen een pdf met een UBL-bestand als bijlage. In dit artikel lees je wat de verschillen zijn, of een pdf rechtsgeldig is, wanneer je welke vorm gebruikt en wat er richting 2030 verandert.

Wat is het verschil tussen een pdf-factuur en een e-factuur?

Het verschil zit niet in hoe je de factuur verstuurt, maar in wat het bestand is. Een pdf legt vast hoe de factuur eruitziet: logo, kolommen, bedragen op een pagina. Software die de factuur wil verwerken, moet de gegevens eruit halen met tekstherkenning, en dat gaat niet altijd goed. Een e-factuur legt vast wat de gegevens zijn: in het veld "factuurnummer" staat het factuurnummer, in het veld "te betalen" staat het bedrag. Er valt niets te raden.

De Belastingdienst en de KVK maken hetzelfde onderscheid in woorden: een pdf per e-mail heet digitaal factureren, een bestand dat van systeem naar systeem gaat heet e-factureren. Een pdf wordt dus geen e-factuur doordat je hem mailt. Hoe zo'n gestructureerd bestand er vanbinnen uitziet, lees je in wat is een UBL-factuur.

Pdf en e-factuur vergeleken

Pdf-factuurE-factuur (UBL)
Bedoeld voorMensen: lezen, printen, goedkeurenSoftware: automatisch inlezen en boeken
BestandOpgemaakt document (.pdf)Gestructureerde gegevens (.xml)
MakenKan met elk programma, ook een tekstverwerkerAlleen met software die het formaat ondersteunt
VersturenE-mail, downloadlink of postE-mailbijlage, portaal of Peppol
Verwerking bij de klantOvertypen of scannen met tekstherkenningDirect in de boekhouding
Kans op foutenTypfouten in bedrag of IBAN mogelijkGegevens worden één-op-één overgenomen en kunnen vooraf worden gevalideerd
Leesbaar zonder softwareJaNee, pas na inlezen
RechtsgeldigJa, als de factuureisen erop staanJa, als de factuureisen erin staan
RijksoverheidWordt niet geaccepteerdVerplicht
Europese norm EN 16931Voldoet er niet aanUBL volgens NLCIUS of Peppol BIS voldoet eraan
BewarenDe pdf, 7 jaarHet XML-bestand, 7 jaar

Wat merk je ervan als verzender?

De voordelen van een e-factuur liggen op het eerste gezicht vooral bij de ontvanger, maar ook jij hebt er baat bij. Een factuur die automatisch wordt ingelezen, komt sneller in de goedkeuring en in de betaalrun dan een pdf die iemand eerst moet openen en overtypen. Je IBAN en het bedrag worden letterlijk overgenomen, dus de kans op een betaling naar een verkeerd rekeningnummer of van een verkeerd bedrag is kleiner. En een gestructureerd bestand kan vooraf worden gecontroleerd: ontbreekt het btw-id of klopt een totaal niet, dan merk je dat voordat de factuur bij je klant ligt in plaats van weken later.

Daar staat tegenover dat een pdf voor iedereen leesbaar is en geen enkele afspraak of techniek vraagt. Voor een particulier, een vereniging of een kleine klant zonder boekhoudpakket is dat nog altijd de handigste vorm.

Is een pdf-factuur rechtsgeldig?

Ja. De btw-regels schrijven niet voor of een factuur op papier of digitaal wordt uitgereikt; volgens de Belastingdienst bepaal je dat zelf. Een pdf die je per e-mail stuurt, is een volwaardige factuur als hij aan de voorwaarden voldoet:

  • Alle verplichte gegevens staan erop. Dezelfde eisen als voor een papieren factuur; zie aan welke eisen moet een factuur voldoen.
  • Je klant gaat akkoord met digitaal factureren. Dat is de extra voorwaarde die de Belastingdienst noemt. Hoe je dat akkoord regelt, is niet voorgeschreven; een zin in je offerte of algemene voorwaarden is een eenvoudige manier om het vast te leggen.
  • Echtheid, integriteit en leesbaarheid zijn geborgd. Je moet zekerheid kunnen geven over de herkomst van de factuur, over het feit dat de inhoud niet is gewijzigd en over de leesbaarheid, gedurende de hele bewaartermijn. De manier waarop kies je zelf.
  • Je bewaart de factuur in de vorm waarin je hem hebt verstuurd. Een digitale factuur bewaar je digitaal, 7 jaar; bij onroerende zaken 10 jaar. Zie hoe lang moet je facturen bewaren.

Twee kanttekeningen. Een bewerkbaar bestand, zoals een tekstdocument of spreadsheet, is geen verstandige factuurvorm: de inhoud is te makkelijk te wijzigen. En "rechtsgeldig" betekent niet "door iedereen geaccepteerd": de Rijksoverheid verwerkt geen pdf, en een bedrijf kan in zijn inkoopvoorwaarden een e-factuur eisen. Wat je bij het mailen zelf goed moet regelen, staat in factuur per e-mail versturen.

Drie misverstanden

  • "Een pdf uit een facturatieprogramma is een e-factuur." Nee. Het maakt niet uit waarmee de pdf is gemaakt; het blijft een document voor mensen. Pas het gestructureerde bestand ernaast is de e-factuur.
  • "Een e-factuur moet via Peppol." Nee. Peppol is een manier van bezorgen. Een UBL-bestand als bijlage bij een e-mail is ook een e-factuur, al accepteert niet elke ontvanger die route.
  • "Een e-factuur heeft een digitale handtekening nodig." Nee. Een handtekening is niet verplicht; je moet de echtheid en integriteit kunnen borgen, maar hoe je dat doet, kies je zelf.

Wanneer kies je welke vorm?

Je klant isGangbare keuzeWaarom
Een particulierPdfEen particulier heeft geen boekhouding die UBL inleest.
Een zzp'er of klein bedrijfPdf, met UBL als bijlageDe klant leest de pdf; zijn boekhoudprogramma of boekhouder gebruikt de UBL.
Een groter bedrijf met crediteurenadministratieE-factuur, op de manier die de klant vraagtVaak een aanleveradres, portaal of Peppol. Een pdf blijft er soms weken liggen.
De RijksoverheidE-factuur, verplichtEen pdf wordt niet verwerkt. Zie e-factuur naar de overheid sturen.
Een gemeente, provincie of waterschapE-factuur, als de inkoopvoorwaarden dat vragenDeze overheden moeten e-facturen kunnen ontvangen en eisen het steeds vaker.
Een ondernemer in een ander EU-landNu nog vaak pdf; vraag wat de klant nodig heeftSommige landen hebben al een eigen e-factuurplicht.

Een vuistregel: vraag bij een nieuwe zakelijke klant één keer hoe hij facturen wil ontvangen en leg dat bij de klant vast. Dat voorkomt dat je factuur wel is verstuurd, maar nooit in de betaalrun terechtkomt.

Pdf met UBL-bijlage: allebei sturen

De meest gebruikte tussenvorm is één e-mail met twee bijlagen: de pdf voor wie de factuur leest en goedkeurt, en het UBL-bestand voor de boekhouding. Je klant kiest zelf wat hij gebruikt. Zo werkt het goed:

  • Eén factuur, twee vormen. Pdf en UBL hebben hetzelfde factuurnummer, dezelfde datum en dezelfde bedragen. Het zijn geen twee facturen.
  • Maak beide uit dezelfde bron. Laat je software de pdf en de UBL tegelijk aanmaken. Een pdf uit het ene programma en een UBL uit het andere vraagt om verschillen.
  • Zeg in de e-mail wat wat is, bijvoorbeeld: "In de bijlage vind je de factuur als pdf en als UBL-bestand voor je boekhouding."
  • Bewaar beide. Je bewaart facturen in de vorm waarin je ze hebt verstuurd; heb je twee bestanden gestuurd, bewaar ze dan allebei.
  • Spreek bij twijfel af welk bestand leidend is. Factureer je via Peppol of aan een overheid, dan is het gestructureerde bestand de factuur en is de pdf alleen een leesbare weergave.

Een voorbeeld. Je stuurt een factuur van € 1.200 exclusief btw, € 1.452 inclusief 21% btw. Bij alleen een pdf typt de boekhouder van je klant leverancier, factuurnummer, datum, bedrag, btw en IBAN over: zes gegevens, zes kansen op een fout. Met de UBL erbij worden diezelfde gegevens ingelezen en hoeft hij alleen te controleren en goed te keuren.

Wat verandert er richting 2030?

De pdf verdwijnt niet van de ene op de andere dag, maar de richting is duidelijk.

  • EU-transacties. Het Europese ViDA-pakket is op 11 maart 2025 aangenomen. Vanaf 1 juli 2030 moet een factuur voor een zakelijke levering of dienst aan een ondernemer in een ander EU-land een gestructureerde e-factuur volgens de Europese norm zijn. Een losse pdf is dan voor die transacties niet meer voldoende.
  • Binnen Nederland. Het kabinet heeft op 11 september 2026 bekendgemaakt dat het e-facturatie per 1 juli 2030 ook wil invoeren voor transacties tussen Nederlandse bedrijven, met digitale rapportage aan de Belastingdienst vanaf 1 juli 2031. Dit is een voornemen: het wetsvoorstel moet nog worden ingediend, volgens de planning vóór de zomer van 2027.
  • Kleine ondernemers. Volgens de huidige plannen blijven ondernemers die de kleineondernemersregeling toepassen uitgezonderd. Ook dat ligt nog niet vast in een wet.
  • Particulieren. De plannen gaan over facturen tussen ondernemers. Voor facturen aan particulieren is geen e-factuurplicht aangekondigd.

De details kunnen nog wijzigen. De actuele stand lees je in e-facturatie verplicht: wat komt er en wanneer. Praktisch gezien hoef je nu niets om te gooien, zolang je software naast de pdf ook een e-factuur kan maken.

Pdf en e-factuur in StartInvoice

In StartInvoice hoef je niet te kiezen. Bij elke factuur worden tegelijk een pdf en een UBL 2.1-bestand gemaakt, volgens Peppol BIS Billing 3.0 en NLCIUS, uit dezelfde gegevens. Bij het versturen gaat de pdf mee en kun je de UBL als bijlage toevoegen; je klant kan de factuur ook online bekijken en daar beide bestanden downloaden. Definitieve facturen worden onveranderlijk opgeslagen als pdf en UBL, zodat je ze in de verstuurde vorm bewaart.

Wil je eerst alleen een losse pdf maken, dan kan dat met de gratis factuurgenerator. Meer over de e-factuur lees je op e-factuur en UBL.