Een btw-nummer controleer je in VIES, het systeem van de Europese Commissie waarin je ziet of een btw-identificatienummer van een ondernemer in de EU geldig is. De controle is gratis en duurt een minuut. Je doet hem vooral voordat je een factuur zonder Nederlandse btw stuurt: bij een levering van goederen naar een ander EU-land tegen 0% of bij een dienst waarbij de btw wordt verlegd.

Blijkt achteraf dat je klant geen ondernemer was, dan kan de Belastingdienst de btw bij jou naheffen, met een boete erbij. In dit artikel lees je wanneer je moet controleren, hoe VIES werkt, hoe btw-nummers in Nederland en andere EU-landen zijn opgebouwd, wat je doet bij een ongeldig nummer en hoe je bewijs bewaart. Snel een nummer nakijken kan met onze gratis tool btw-nummer controleren.

Waarom en wanneer controleer je een btw-nummer?

Normaal reken je als Nederlandse ondernemer btw en draag je die af. In een aantal situaties stuur je een factuur zonder Nederlandse btw, omdat je klant ondernemer is en de btw zelf aangeeft. Dan moet je zeker weten dat die klant echt ondernemer is. Het btw-id is daarvoor het bewijs.

SituatieWat staat er op de factuurWaarom controleren
Goederen naar een ondernemer in een ander EU-land0% btw, met het btw-id van je klantEen geldig btw-id van de afnemer is een voorwaarde voor het 0%-tarief. Zie intracommunautaire levering.
Diensten aan een ondernemer in een ander EU-landBtw verlegd, met het btw-id van je klantHet btw-id laat zien dat je klant ondernemer is en de btw in zijn eigen land aangeeft.
Binnenlandse verlegging, bijvoorbeeld onderaanneming in de bouwBtw verlegd, met het btw-id van je klantHet btw-id van de afnemer is een verplicht gegeven op de factuur. Zie btw verlegd.
Een nieuwe leverancier of een onbekende partijNiet van toepassingEen controle helpt tegen spooknota's en nepbedrijven, en je wilt alleen btw aftrekken van een echte ondernemer.

De Belastingdienst raadt aan de btw-id's van je klanten te controleren, met name bij goederen die naar een ander EU-land gaan en bij diensten met verlegde btw. Een vaste frequentie schrijft de Belastingdienst niet voor. Een werkbare lijn: controleer bij elke nieuwe klant, opnieuw bij een grote of ongebruikelijke order en verder periodiek bij vaste klanten, want een nummer kan worden ingetrokken. Verkoop je aan een particulier in een ander EU-land, dan is er geen btw-nummer en gelden andere regels; zie factuur naar het buitenland.

Zo controleer je een btw-nummer in VIES

VIES staat voor VAT Information Exchange System. Het is geen eigen databank, maar een zoekmachine die je vraag doorzet naar het register van het betrokken land. Je kunt er nummers uit alle EU-landen mee controleren, ook Nederlandse.

  1. Vraag het btw-id op bij je klant. Er bestaat geen openbare lijst; de KVK en de Belastingdienst geven nummers van anderen niet af. Je vindt het vaak ook op de website, offerte of factuur van het bedrijf.
  2. Kies het EU-land en vul het nummer in, zonder spaties of punten. Let op hoofdletters: het systeem is hoofdlettergevoelig.
  3. Vul ook je eigen land en btw-id in. Dat is optioneel, maar je krijgt dan een uniek raadplegingsnummer bij het resultaat. Dat nummer laat zien dat jij op die datum dit nummer hebt gecontroleerd.
  4. Bekijk het resultaat. Bij een geldig nummer zie je dat het nummer geldig is, meestal met de naam en het adres van de onderneming. Vergelijk die met de gegevens die je van je klant hebt.
  5. Sla het resultaat op en bewaar het bij de klant of de factuur.

Niet elk land toont naam en adres. Voor Duitsland zie je alleen of het nummer geldig is; volgens de Belastingdienst is een geldig btw-id dan voldoende bewijs dat je met een ondernemer zakendoet. Werkt de controle niet, probeer het dan later opnieuw: het register van een land is soms tijdelijk niet bereikbaar, en daar heeft de Belastingdienst geen invloed op.

Voorbeeld

Je ontwerpt een huisstijl voor een bedrijf in Antwerpen, voor € 2.000. De klant geeft als btw-nummer BE0123456789 op. Je voert het in VIES in, samen met je eigen btw-id, en krijgt te zien dat het nummer geldig is, met een bedrijfsnaam en adres die kloppen met de offerte. Je slaat het resultaat met het raadplegingsnummer op. Daarna stuur je een factuur van € 2.000 zonder Nederlandse btw, met de vermelding "btw verlegd" en het btw-id van de klant, en neem je de omzet op in je btw-aangifte en je opgaaf intracommunautaire prestaties. Was het nummer ongeldig geweest, dan had je € 2.420 gefactureerd: € 2.000 plus 21% btw.

Bij een dienst is het btw-id van je klant het gangbare bewijs dat hij ondernemer is. Bij goederen gaat het verder: daar hoort het geldige nummer bij de voorwaarden voor het 0%-tarief zelf, en moet je de levering ook juist opnemen in je opgaaf intracommunautaire prestaties. Hoe je die omzet aangeeft, lees je in btw-aangifte doen.

Hoe is een btw-nummer opgebouwd?

Een Nederlands btw-id heeft altijd 14 tekens: de landcode NL, 9 cijfers, de letter B en 2 cijfers. Bijvoorbeeld NL123456789B01. Bij een eenmanszaak bevat het btw-id sinds 2020 geen burgerservicenummer meer; bij andere rechtsvormen zijn de 9 cijfers het RSIN. Verwar het niet met het omzetbelastingnummer, dat geen landcode heeft en alleen bedoeld is voor contact met de Belastingdienst. Met een omzetbelastingnummer kun je in VIES niet zoeken. Het verschil staat uitgelegd in btw-id of omzetbelastingnummer.

Elk EU-land heeft een eigen opbouw. Een paar landen waar Nederlandse ondernemers veel mee handelen:

LandLandcodeOpbouw na de landcodeVoorbeeld
NederlandNL9 cijfers + B + 2 cijfersNL123456789B01
BelgiëBE10 cijfersBE0123456789
DuitslandDE9 cijfersDE123456789
FrankrijkFR2 tekens (cijfers of letters) + 9 cijfersFR12345678901
LuxemburgLU8 cijfersLU12345678
OostenrijkATU + 8 cijfersATU12345678
ItaliëIT11 cijfersIT12345678901
SpanjeES9 tekens; het eerste en/of laatste teken kan een letter zijnESX1234567X
PolenPL10 cijfersPL1234567890
GriekenlandEL9 cijfersEL123456789

De voorbeelden zijn verzonnen en dienen alleen om de vorm te laten zien. Let op Griekenland: de landcode is EL, niet GR. Britse btw-nummers (GB) kun je sinds de brexit niet meer in VIES controleren; het Verenigd Koninkrijk is geen EU-land meer en een levering daarheen is export. Dat een nummer de juiste vorm heeft, zegt nog niets over de geldigheid. Daarvoor heb je VIES nodig.

Wat doe je als het btw-nummer ongeldig is?

Een melding dat het nummer ongeldig is, betekent niet meteen dat je klant fraudeert. Veelvoorkomende oorzaken:

  • een typfout, een spatie of een verkeerde landcode;
  • het omzetbelastingnummer is opgegeven in plaats van het btw-id;
  • het nummer is nieuw en nog niet in het register verwerkt;
  • het nummer is in het eigen land wel geldig, maar niet geactiveerd voor handel binnen de EU; in sommige landen moet een ondernemer dat apart regelen;
  • de onderneming is gestopt en het nummer is ingetrokken.

Wat je doet:

  1. Controleer je invoer en probeer het opnieuw.
  2. Neem contact op met je klant en vraag om de juiste gegevens. Dat is ook wat de Belastingdienst adviseert. Een buitenlandse klant kan bij zijn eigen belastingdienst navragen waarom het nummer niet in VIES staat.
  3. Factureer niet zonder btw zolang het nummer ongeldig is. Zonder geldig btw-id kun je niet aantonen dat je klant ondernemer is. Je rekent dan in de regel gewoon Nederlandse btw; welk tarief dat is, zie je in btw-tarieven, en het bedrag reken je uit met de tool btw berekenen.
  4. Is de factuur al verstuurd? Pas hem niet stilletjes aan, maar corrigeer met een creditfactuur en een nieuwe factuur. Zie factuur corrigeren.

Krijgt je klant later alsnog een geldig nummer, overleg dan met de Belastingdienst of je adviseur of en hoe je de eerdere factuur kunt herzien. Dat hangt af van de situatie en is niet in één regel te vangen.

Bewijs bewaren van de controle

De controle heeft alleen waarde als je later kunt laten zien dat je hem hebt gedaan. De Belastingdienst noemt zelf het opslaan van het VIES-resultaat op je computer. Zo pak je het aan:

  • Bewaar het resultaat als pdf of schermafdruk, met de datum, het gecontroleerde nummer, de getoonde naam en het adres.
  • Bewaar het raadplegingsnummer dat je krijgt als je je eigen btw-id hebt ingevuld.
  • Leg het vast bij de klant of bij de factuur, zodat je het bij een controle snel terugvindt.
  • Bewaar het net zo lang als de factuur: het hoort bij je administratie, waarvoor de bewaartermijn 7 jaar is. Zie hoe lang moet je facturen bewaren.

Een geldig btw-nummer is niet het enige bewijs dat je nodig hebt. Lever je goederen tegen 0%, dan moet je ook kunnen aantonen dat de goederen daadwerkelijk naar het andere EU-land zijn vervoerd, bijvoorbeeld met vervoersdocumenten. En let op signalen die niet kloppen: een afleveradres in een ander land dan het btw-nummer, een klant die contant wil betalen of de goederen zelf komt ophalen. Een geldig nummer neemt die twijfel niet weg.

Btw-nummers controleren in StartInvoice

In StartInvoice vul je het btw-nummer in bij de klant en controleer je het met één klik in VIES. Je ziet direct of het nummer geldig is en onder welke naam het geregistreerd staat. Kies je bij de factuur het btw-regime "btw verlegd" of intracommunautaire levering, dan komt de juiste vermelding automatisch op de factuur en waarschuwt de controle vóór het definitief maken als het btw-id van je klant ontbreekt. De verlegde omzet staat apart in je btw-overzicht, met de gegevens voor je ICP-opgave. StartInvoice is geen boekhoudpakket; de aangifte zelf doe je bij de Belastingdienst.