Bij een abonnement factureer je een vast bedrag per periode: per maand, kwartaal of jaar. Je mag vooraf factureren (aan het begin van de periode) of achteraf (na afloop); zet in beide gevallen de naam van het abonnement en het tijdvak op de factuur. Factureer je vooraf en betaalt de klant voordat de periode is afgelopen, dan is de btw uiterlijk verschuldigd op het moment dat je het geld ontvangt.

Abonnementen geven vaste inkomsten, maar brengen ook regels mee: over het btw-moment, over automatische incasso, over prijswijzigingen en, bij consumenten, over opzeggen. In dit artikel lees je hoe je dat goed regelt, met een rekenvoorbeeld.

Vooraf of achteraf factureren?

Beide mogen. Vooraf factureren is gebruikelijk bij software, hosting, onderhoudscontracten en lidmaatschappen; achteraf factureren past bij gebruik dat pas achteraf bekend is, zoals uren of variabel verbruik.

Vooraf facturerenAchteraf factureren
CashflowJe hebt het geld voordat je levertJe financiert de periode voor
Risico op wanbetalingKlein: je stopt de dienst als niet wordt betaaldGroter: het werk is al gedaan
Btw-momentBij uitreiking van de factuur, en uiterlijk bij ontvangst van de betalingBij uitreiking van de factuur, uiterlijk de 15e van de maand na afloop van de periode
Variabele onderdelenLastig; die factureer je apart achterafEenvoudig op dezelfde factuur
Gebruikelijk bijSoftware, hosting, onderhoud, lidmaatschappenVerbruik, uren, strippenkaarten

Een combinatie kan ook: een vast bedrag vooraf en het variabele deel achteraf, het liefst op één factuur per periode.

Wat zet je op een abonnementsfactuur?

Alle gewone verplichte gegevens, zie aan welke eisen moet een factuur voldoen, plus een paar zaken die specifiek bij abonnementen horen:

  • De naam van het abonnement, bijvoorbeeld "Onderhoudsabonnement Basis" of "Hosting Pro". Gebruik steeds dezelfde omschrijving, dan kan de klant de factuur zonder vragen boeken.
  • Het tijdvak: bij doorlopende prestaties mag je in plaats van de leverdatum de periode vermelden waarover je factureert, bijvoorbeeld "1 t/m 30 november 2026". Die periode mag volgens de Belastingdienst niet langer zijn dan een jaar.
  • Het aantal en de prijs per periode, zodat de klant ziet hoe het bedrag is opgebouwd (bijvoorbeeld drie licenties à € 12,50).
  • Hoe er betaald wordt: "wordt automatisch geïncasseerd rond 28 november" of een betaallink met vervaldatum.

Btw bij abonnementen

De hoofdregel staat in artikel 13 van de Wet op de omzetbelasting. Lever je aan ondernemers, dan is de btw verschuldigd op het moment dat je de factuur uitreikt, en uiterlijk op het moment dat je die had moeten uitreiken. Ontvang je het geld eerder, dan is de btw over dat bedrag uiterlijk verschuldigd bij ontvangst. Voor abonnementen betekent dat:

  • Maandabonnement vooraf: de btw hoort in het tijdvak waarin je factureert of waarin de klant betaalt, wat het eerst komt.
  • Jaarabonnement vooraf: alle btw over het jaarbedrag hoort in het tijdvak van de factuur of betaling, niet verspreid over twaalf maanden. Dat kan een flinke btw-afdracht in één kwartaal betekenen; houd daar rekening mee.
  • Achteraf factureren aan ondernemers: de factuur moet uiterlijk op de 15e dag van de maand na afloop van de periode de deur uit, en in dat tijdvak hoort ook de btw.
  • Automatische incasso verandert hier niets aan. Dat de klant de incasso kan terugboeken of het abonnement kan opzeggen, maakt een vooruitbetaling niet minder een vooruitbetaling; dat heeft de rechter bevestigd.

Doorlopende prestaties worden voor de btw bovendien geacht ten minste eenmaal per jaar te zijn voltooid. Pas je het kasstelsel toe, dan draag je de btw af in het tijdvak waarin je wordt betaald. Hoe je de aangifte invult, lees je in btw-aangifte doen.

Rekenvoorbeeld: maand- en jaarabonnement

Een webbureau biedt een onderhoudsabonnement voor € 75 per maand exclusief btw, of € 810 per jaar bij vooruitbetaling (10% korting). Beide vallen onder 21% btw.

FactuurTijdvak op de factuurExcl. btwBtw 21%Incl. btwBtw hoort in
Maandabonnement, vooraf1 t/m 30 november 2026€ 75,00€ 15,75€ 90,75Tijdvak van factuur of betaling (november)
Jaarabonnement, vooraf1 november 2026 t/m 31 oktober 2027€ 810,00€ 170,10€ 980,10Tijdvak van factuur of betaling (november 2026)
Maandabonnement, achteraf1 t/m 30 november 2026€ 75,00€ 15,75€ 90,75Tijdvak van de factuur, uiterlijk 15 december

Controle: 21% van € 75,00 is € 15,75 en 21% van € 810,00 is € 170,10. Stuur je een maandfactuur steeds op de eerste van de maand, dan valt de btw van een kwartaal netjes in de aangifte van dat kwartaal.

SEPA-incasso

Je schrijft het bedrag zelf af van de rekening van je klant. Daarvoor heb je een machtiging nodig, met daarop onder meer je naam en incassant-ID, een uniek machtigingskenmerk, de naam en het IBAN van de klant en zijn handtekening of een digitale ondertekening met datum. Verder gelden deze regels:

  • Je kondigt elke afschrijving vooraf aan, standaard 14 dagen van tevoren, tenzij je met de klant een andere termijn hebt afgesproken. Een factuur met de incassodatum erop is een gebruikelijke vooraankondiging.
  • Bij een gewone (particuliere) incasso kan de klant het bedrag tot 8 weken na afschrijving zonder opgaaf van reden laten terugboeken, en tot 13 maanden na afschrijving een melding van onterechte incasso doen als er geen geldige machtiging was.
  • Bij een zakelijke incasso (B2B) kan de klant niet terugboeken, maar moet hij de machtiging eerst bij zijn eigen bank registreren.
  • Je hebt een incassocontract met je bank of een betaaldienstverlener nodig.

Betaallink

Bij een betaallink betaalt de klant elke factuur zelf met iDEAL of creditcard; bedrag en kenmerk zijn al ingevuld. Je hebt geen machtiging nodig en er is geen terugboekrisico, maar de klant moet wel elke keer zelf klikken. Voor kleine aantallen abonnementen is dat vaak de eenvoudigste optie; lees meer in betaallink op je factuur.

Prijswijziging aankondigen

Wil je het abonnementstarief verhogen, bijvoorbeeld door indexatie, kondig dat dan ruim vooraf schriftelijk aan, met de nieuwe prijs en de ingangsdatum. Voor consumenten gelden daarbij regels die de ACM uitlegt: een prijsverhoging tijdens een lopend abonnement mag alleen als je voorwaarden duidelijk zeggen hoe en wanneer je de prijs mag verhogen, niet binnen drie maanden na het afsluiten (tenzij de klant kan opzeggen), en de klant moet bij een verhoging in de regel kunnen opzeggen. Een vage zin als "prijswijzigingen voorbehouden" is niet genoeg. Verhoogt de overheid de btw, dan mag je die wel doorberekenen.

Voor zakelijke klanten geldt wat je in het contract hebt afgesproken, bijvoorbeeld een jaarlijkse indexatie per 1 januari. Pas het bedrag in je periodieke factuur aan vóór de eerste factuur met de nieuwe prijs, en laat eerder verstuurde facturen ongewijzigd.

Opzegtermijn en verlenging bij consumenten

Sluit je abonnementen met consumenten, dan geldt de wet die bekendstaat als de Wet Van Dam. De belangrijkste punten:

  • Na de eerste afgesproken looptijd mag de klant op elk moment opzeggen, met een opzegtermijn van maximaal één maand. Stilzwijgend verlengen met opnieuw een jaar waarin de klant vastzit, mag niet.
  • Automatisch verlengen mag alleen als je dat vóór het afsluiten duidelijk hebt gemeld.
  • De klant moet kunnen opzeggen op dezelfde manier als waarop hij het abonnement afsloot: online afgesloten, dan ook online opzeggen.
  • Voor kranten en tijdschriften gelden afwijkende regels, met onder meer een maximale verlenging van drie maanden.

Voor zakelijke klanten gelden deze regels in principe niet; daar geldt wat je in de overeenkomst afspreekt, dus leg looptijd en opzegtermijn altijd vast. Meer over het verschil lees je in factureren aan particulieren.

Periodieke facturen automatiseren

Elke maand dezelfde facturen met de hand maken is foutgevoelig: een vergeten klant, een oud tarief, een verkeerde periode. Met periodieke facturen stel je het abonnement één keer in en maakt je factuurprogramma de factuur elke periode zelf aan, met het juiste tijdvak en een nieuw factuurnummer. In StartInvoice kies je of de factuur direct wordt verstuurd of eerst als concept klaarstaat. Zie periodieke facturen.

Veelgemaakte fouten

  1. Geen tijdvak op de factuur. "Abonnement" zonder periode is onvolledig en leidt tot vragen van de klant en de Belastingdienst.
  2. Btw van een jaarabonnement over twaalf maanden spreiden. Bij vooruitbetaling hoort alle btw in het tijdvak van de factuur of betaling.
  3. Incasseren zonder machtiging of zonder vooraankondiging. De klant kan dan terugboeken en je bank kan je incassocontract opzeggen.
  4. Een prijsverhoging alleen op de factuur melden. Kondig hem vooraf apart aan, met datum en nieuwe prijs.
  5. Verstuurde facturen aanpassen bij opzegging. Is een periode al gefactureerd maar niet geleverd, maak dan een creditfactuur.